Πέντε ημέρες μετά την έναρξη εφαρμογής της έκτακτης έκπτωσης στην απλή αμόλυβδη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης, οι τιμές των καυσίμων εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, ενώ η αγορά αναμένει νέο κύμα ανατιμήσεων στη χονδρική από το Σάββατο. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η παρέμβαση των δύο ελληνικών διυλιστηρίων λειτουργεί, τουλάχιστον προς το παρόν, περισσότερο ως «ανάχωμα» στις διεθνείς ανατιμήσεις παρά ως ισόποση μείωση στην αντλία.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων του υπουργείου Ανάπτυξης, η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης διαμορφώνεται στα 1,972 ευρώ ανά λίτρο, παραμένοντας ουσιαστικά αμετάβλητη σε σχέση με μία εβδομάδα νωρίτερα, όταν ανερχόταν επίσης στα 1,972 ευρώ πριν από την έναρξη της έκτακτης έκπτωσης. Αντίθετα, το πετρέλαιο κίνησης διαμορφώνεται πλέον στα 1,886 ευρώ ανά λίτρο, έναντι 1,823 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα, καταγράφοντας σημαντική άνοδο κατά το ίδιο χρονικό διάστημα.
Η εικόνα αυτή ίσως φαίνεται εκ πρώτης όψεως αντιφατική. Πώς είναι δυνατόν να εφαρμόζεται έκπτωση 10 λεπτών ανά λίτρο στην αμόλυβδη και 5 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης και την ίδια στιγμή οι τιμές να παραμένουν στα ίδια ή ακόμη και υψηλότερα επίπεδα; Η απάντηση βρίσκεται στο γεγονός ότι η ελληνική αγορά εξακολουθεί να δέχεται τις επιπτώσεις των διεθνών ανατιμήσεων, οι οποίες περνούν με χρονική υστέρηση στα διυλιστήρια, στις εταιρείες εμπορίας και τελικά στα πρατήρια καυσίμων.
Με άλλα λόγια, οι οδηγοί δεν συγκρίνουν σήμερα τις τιμές που θα ίσχυαν χωρίς την έκπτωση, αλλά τις τιμές που πλήρωναν πριν από μία εβδομάδα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η μείωση των 10 και 5 λεπτών δεν είναι πάντοτε ορατή στην αντλία. Η έκπτωση εφαρμόζεται σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος τροφοδοσίας της αγοράς εξακολουθεί να αυξάνεται, περιορίζοντας το τελικό όφελος που φτάνει στον καταναλωτή.
Οι διεθνείς ανατιμήσεις συνεχίζονται
Οι διεθνείς πιέσεις παραμένουν έντονες, με το Brent να κινείται την Παρασκευή πάνω από τα 85 δολάρια ανά βαρέλι. Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στην κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και στους φόβους των αγορών για ενδεχόμενες διαταραχές στην παγκόσμια τροφοδοσία πετρελαίου. Στο επίκεντρο των ανησυχιών εξακολουθούν να βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, αλλά και οι θαλάσσιες οδοί μεταφοράς στην ευρύτερη περιοχή, που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς, ασφάλισης και τελικά τις διεθνείς τιμές των καυσίμων.
Οι διεθνείς αναταράξεις εξακολουθούν να επηρεάζουν όχι μόνο την τιμή του αργού πετρελαίου, αλλά και τις τιμές των διυλισμένων προϊόντων στις διεθνείς αγορές, οι οποίες αποτελούν βασικό παράγοντα διαμόρφωσης των τιμών των καυσίμων στην Ελλάδα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η επίδραση μιας έκπτωσης στην αντλία δεν είναι πάντοτε άμεση ούτε αποτυπώνεται στο σύνολό της στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Με απλά λόγια, όταν αυξάνεται το κόστος τροφοδοσίας της αγοράς, μέρος της έκπτωσης μπορεί να απορροφάται από τις νέες διεθνείς ανατιμήσεις, λειτουργώντας περισσότερο ως «ανάχωμα» στις αυξήσεις παρά ως ισόποση μείωση στην αντλία.
Έρχονται νέες αυξήσεις στη χονδρική
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, από το Σάββατο αναμένονται νέες αυξήσεις στις χονδρικές τιμές τόσο της απλής αμόλυβδης όσο και του πετρελαίου κίνησης. Εφόσον οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, η αγορά θα κληθεί για ακόμη μία φορά να απορροφήσει μέρος των διεθνών ανατιμήσεων, περιορίζοντας το ορατό όφελος της έκπτωσης.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η κυβερνητική παρέμβαση μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο σημαντική από όσο δείχνει η σημερινή εικόνα των τιμών. Για παράδειγμα, εάν δεν υπήρχε η έκπτωση των 10 και 5 λεπτών, οι τιμές των καυσίμων ενδεχομένως να βρίσκονταν σήμερα σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Με άλλα λόγια, η έκπτωση μπορεί να λειτουργεί ήδη ως «φρένο» στις ανατιμήσεις χωρίς αυτό να αποτυπώνεται ως αντίστοιχη μείωση στην πινακίδα ενός πρατηρίου.
Αυτό εξηγεί και γιατί η αμετάβλητη μέση τιμή της αμόλυβδης σε σχέση με μία εβδομάδα νωρίτερα δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι η παρέμβαση δεν λειτούργησε. Το πιθανότερο είναι ότι μέρος ή ακόμη και το σύνολο της έκπτωσης έχει ήδη απορροφηθεί από τις νέες διεθνείς πιέσεις, συγκρατώντας τις τιμές σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα στα οποία θα είχαν διαμορφωθεί υπό διαφορετικές συνθήκες.
Η πραγματική εικόνα της αποτελεσματικότητας του μέτρου αναμένεται να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια τις επόμενες ημέρες, καθώς θα περνούν στην ελληνική αγορά τόσο οι νέες χονδρικές τιμές όσο και η έκπτωση που εφαρμόζεται από τα δύο ελληνικά διυλιστήρια. Μέχρι τότε, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η έκτακτη παρέμβαση φαίνεται να λειτουργεί περισσότερο ως δίχτυ προστασίας απέναντι στις διεθνείς ανατιμήσεις παρά ως μια αυτόματη και οριζόντια μείωση των τιμών που θα φανεί την ίδια στιγμή σε όλες τις αντλίες της χώρας.
